संत थॉमसची कहाणी | भारतात ख्रिस्ती धर्म कसा आला?

भारतात ख्रिस्ती धर्म कोणत्या वर्षी आला आणि तो येथे कोणी आणला?

चेन्नईमध्ये सॅन्थोम बॅसिलिका आहे. हे चर्च भारतातील ख्रिस्ती धर्माच्या आगमनाशी संबंधित इतिहास आणि संत थॉमस यांच्या कार्याची आठवण करून देते.

संत थॉमसची कहाणी

जवळजवळ दोन हजार वर्षांपूर्वी, यरुशलेममध्ये प्रभू येशू ख्रिस्ताला इसवी सन ३३ मध्ये वधस्तंभावर खिळण्यात आले. त्यानंतर लवकरच प्रभू येशूचे शिष्य त्यांचा संदेश घेऊन वेगवेगळ्या देशांत गेले.

त्यापैकी एक शिष्य म्हणजे संत थॉमस. सुवार्ता सांगण्यासाठी त्यांनी भारताची निवड केली आणि भारतात येण्यासाठी भूमध्य समुद्र, लाल समुद्र आणि त्यानंतर अरबी समुद्रमार्गे लांबचा प्रवास केला . असे सांगितले जाते की तो अफगाणिस्तानमार्गे भारतात आला.

संत थॉमस भारतात

अखेरीस संत थॉमस भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यावरील केरळ राज्यात पोहोचले, असे सांगितले जाते. तेथून त्यांनी येशू ख्रिस्ताचा संदेश लोकांपर्यंत पोहोचवण्यास सुरुवात केली.

त्यांचा संदेश प्रभावी ठरला आणि लोक त्यांचे उपदेश ऐकण्यासाठी मोठ्या संख्येने येऊ लागले, असे सांगितले जाते.

सर्वप्रथम त्यांच्या प्रभावाने अनेक ब्राह्मणांनी ख्रिस्ताचा स्वीकार केला, असा दावा केला जातो. या ब्राह्मणांना भारतातील सुरुवातीच्या ख्रिश्चनांपैकी असल्याचा अभिमान आहे. केरळमधील क्रंगानोर, पलायूर, अव्हेलॉन आणि इतर भागांतील अनेक ज्यू व ब्राह्मण कुटुंबांनी ख्रिस्ताचा स्वीकार केला, असे सांगितले जाते.

हळूहळू केरळ आणि तमिळनाडूमधील अनेक कुटुंबांनी ख्रिस्ताचा स्वीकार केला. त्यानंतर संत थॉमस यांनी भारताच्या पूर्वेकडील किनाऱ्यावरही सुवार्तेचा प्रसार केला, असे सांगितले जाते.

केरळमधील प्रारंभीचे ख्रिश्चन समुदाय

अगदी कमी काळात केरळमध्ये चर्च स्थापन होण्यास सुरुवात झाली. त्या काळातील चर्च म्हणजे आजच्या काळातील मोठ्या इमारती नव्हत्या, तर तारण पावलेल्या लोकांचे समुदाय होते.

आजही या गटातील ख्रिस्ती लोक केरळमध्ये आहेत  त्यांना "थॉमस ख्रिश्चन" म्हणून ओळखले जातात.

संत थॉमस यांनी इसवी सन ५२ ते इसवी सन ७६ दरम्यान भारतात ख्रिस्ती धर्माची ओळख करून दिली, असे सांगितले जाते. त्यामुळे ख्रिस्ती धर्माला भारतात प्राचीन इतिहास असल्याचे मानले जाते.

भारत हा त्या देशांपैकी एक आहे, जिथे ख्रिस्ती विश्वासाने सुरुवातीच्या काळातच आपली मुळे रुजवली.

भारतात सुवार्ता पोहोचल्याच्या सुमारे २५० वर्षांनंतर ख्रिश्चन धर्माचा अधिकृतपणे स्वीकार करणारा पहिला युरोपियन देश म्हणून आर्मेनियाचा उल्लेख केला जातो. तेथे इसवी सन ३०१ मध्ये ख्रिस्ती धर्माचा स्वीकार झाला.

केरळमधील थॉमस ख्रिश्चन हे जगातील प्राचीन ख्रिश्चन समुदायांपैकी एक मानले जातात.

संत थॉमसचा मृत्यू 

संत थॉमस केरळच्या किनारपट्टीवर पोहोचल्यानंतर काही वर्षांनी चेन्नईजवळ पायी प्रवास करून मायलापूर येथे पोहोचले, असे म्हटले जाते.

आज “लिटल माउंट” म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या ठिकाणी तो राहत असे .  तो दररोज काही किलोमीटर दूर समुद्रकिनाऱ्यावरील लोकांना भेट देऊन येशू ख्रिस्ताविषयी सांगत असत.

त्यांचे उपदेश प्रभावी होते आणि तेथील राजेसुद्धा संत थॉमस यांचे संदेश ऐकण्यासाठी येत असत, असे सांगितले जाते.

त्यांच्याकडून होत असलेले चमत्कार, सुवार्तेचे कार्य आणि वाढती लोकप्रियता यामुळे त्यांच्यासाठी शत्रू निर्माण झाले. असे म्हटले जाते कि, त्यानंतर त्यांच्या विरोधकांनी एकत्र येऊन संत थॉमस यांना ठार मारण्याचा निर्णय घेतला.

एके दिवशी ते लिटल माउंटवर प्रार्थना करत असताना काली देवीच्या पुजाऱ्यांनी त्यांच्यावर हल्ला केला. तो तेथून पळता पळता थकून जवळच्या टेकडीवर पोहचला असता तेथेच त्यास भाल्यांनी बोसकून ठार करण्यात आले.

ज्या टेकडीवर संत थॉमस रक्तसाक्षी झाला आज त्या  टेकडीस  "संत थॉमस माउंट" म्हणून ओळखले जाते. 

त्याच्या अनुयायांनी तेथून त्याचा मृतदेह ज्या ठिकाणी तो दररोज उपदेश करीत तेथे त्याच ठिकाणी समुद्रकाठी मायलापूर येथे आणून त्यास पुरण्यात आले. आणि येथे त्याच्या अनुयायांनी एक भव्य चर्च बांधले . त्याची कबर आजही मायलापूर येथे पाहण्यास मिळते .

संत थॉमसच्या कबरेचा इतिहास 

पुढील सुमारे १४०० वर्षांत संत थॉमस यांची आठवण मोठ्या प्रमाणावर कमी झाली, असे सांगितले जाते. मात्र पर्शिया, आर्मेनिया आणि इतर पूर्वेकडील प्रदेशांतील लहान ख्रिश्चन समूह, त्यापैकी अनेक नेस्टोरियन ख्रिश्चन, चेन्नई येथे येऊन संत थॉमस यांच्या स्मृतीचे स्मरण करत असत.

इसवी सन १५०० च्या आसपास पोर्तुगीज व्यापारासाठी चेन्नई येथे आले. त्यांना संत थॉमस यांच्या कार्याविषयी आणखीन खात्री मिळाली. ते संत थॉमस यांच्या कार्याविषयी चांगले परिचित होते.

अर्मेनियन व्यापाऱ्यानी त्यानां चेन्नईतील थोमाच्या कबरेवर नेले, तेथे पोर्तुगीजांनी थोमाच्या कबरेवर पोर्तुगीज वास्तुकलेनुसार एक छोटेशे चर्च बांधले.

सॅन्थोम बॅसिलिका

१६०० च्या दशकात इंग्रज चेन्नईला आले आणि त्यांनी तेथील किनारपट्टीवर आपला अधिकार स्थापित केला.

१८९० च्या दशकात पोर्तुगीज चर्चपेक्षा वेगळ्या इंग्रजी वास्तुकलेनुसार या चर्चचे नूतनीकरण करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. त्यातून आज दिसणारे सुंदर निओ-गॉथिक वास्तुकलेचे कॅथेड्रल तयार झाले, जे आज “सॅन्थोम बॅसिलिका” म्हणून ओळखले जाते.

संत थॉमस बॅसिलिका हे आकाराने सर्वात मोठ्या चर्चपैकी एक नसले, तरी संत थॉमस यांच्या परंपरेमुळे त्याला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

पोर्तुगीज लोकांनी संत थॉमस यांची कबर शोधल्यानंतर त्यांचे अवशेष युरोपमध्ये नेण्याचे अनेक प्रयत्न झाले, असे सांगितले जाते. प्रथम ते इराकमधील एडेसा येथे, त्यानंतर ग्रीसमधील किओस आणि शेवटी इटलीमधील ऑटूना येथे नेण्यात आले.

या सर्व ठिकाणी संत थॉमस यांची स्मृती जपली जाते. मात्र संत थॉमस यांच्या कबरेवर बॅसिलिका बांधलेली असल्यामुळे चेन्नईला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

संत थॉमस यांना “भारताचे प्रेषित” म्हणून संबोधले जाते.

संत थॉमस बॅसिलिकाचे विशेष महत्त्व

जगात येशू ख्रिस्ताच्या शिष्यांच्या अवशेषांशी संबंधित तीन प्रमुख चर्च असल्याचे सांगितले जाते—व्हॅटिकनमधील संत पीटर, स्पेनमधील संत जेम्स आणि चेन्नईमधील संत थॉमस.

यामुळे या चर्चला एक विशेष स्थान प्राप्त झाले आहे.

भारतातील ख्रिस्ती धर्माच्या आगमनाची कहाणी

ही भारतातील ख्रिस्ती धर्माच्या आगमनाशी संबंधित संत थॉमस यांच्या परंपरेची कहाणी आहे.

संत थॉमस यांच्या भारतातील आगमनामुळे भारतात ख्रिस्ती विश्वासाला प्राचीन इतिहास असल्याचे मानले जाते. केरळमधील थॉमस ख्रिश्चन समुदाय आजही या प्राचीन ख्रिश्चन परंपरेशी जोडला जातो.

अधिक माहिती

अधिक माहिती ऐकण्यासाठी पुढील व्हिडिओवर क्लिक करा. 🙏🙏🙏

ही माहिती आपल्याला आवडल्यास जरूर पुढे पाठवा.