स्रिया पास्टर म्हणून सेवा करू शकतात का? बायबल काय सांगते?

आज ख्रिस्ती जगात एक महत्त्वाचा प्रश्न चर्चिला जातो तो म्हणजे, पवित्रशास्त्रानुसार स्त्रिया पाळकीय सेवा करू शकतात का?

स्रिया पास्टर म्हणून सेवा करण्याबद्दल बायबल काय सांगते?

काही ख्रिस्ती लोक महिलांना पाळक म्हणून मान्य करतात, तर काही ख्रिस्ती लोक महिलांच्या सेवेवर काही मर्यादा घालतात. बायबलच्या वचनांवरून ते महिलांना पाळक म्हणून मान्य करत नाहीत. यामुळे या विषयाचा अभ्यास करताना परंपरा, भावना किंवा संस्कृती नव्हे तर बायबलचे शिक्षण पाहणे आवश्यक आहे.

या अभ्यासात आपण सहा मुख्य भाग पाहणार आहोत:

1. पाळक पदाविषयी बायबलमधील तत्त्वे आणि जबाबदारी
2. वडील / पाळक पद पुरुषासाठी असल्याचे सांगणारे मुद्दे
3. प्रारंभीच्या मंडळीतील पुढारीपणाची उदाहरणे
4. पवित्रशास्त्रानुसार स्त्रिया पाळकीय सेवा करू शकतात का?
5. बायबलमध्ये स्त्रियांची सेवा
6. महिला पाळक समर्थक वापरत असलेली बायबल वचने आणि त्यांचे स्पष्टीकरण

1. पाळक पदाविषयी बायबलमधील तत्त्वे आणि जबाबदारी

पाळक (Pastor) म्हणजे मेंढपाळ. बायबलमध्ये पाळकाचे कार्य देवाच्या कळपाची काळजी घेणे, मार्गदर्शन करणे आणि देवाचे वचन शिकवणे असे सांगितले आहे. पाळक ही देवाने दिलेली जबाबदारी आहे.

पाळक पदाविषयी बायबलमधील काही मुख्य तत्त्वे:

1. पाळक हा देवाने नेमलेला सेवक आहे

पाळक पद हे मानवी पद नसून देवाने दिलेली जबाबदारी आहे.

इफिस 4:11 – “आणि त्यानेच कोणी प्रेषित, कोणी संदेष्टे, कोणी सुवार्तिक, कोणी पाळक व शिक्षक असे नेमून दिले.”

यावरून दिसते की पाळक हा देवाने मंडळीच्या उभारणीसाठी दिलेला सेवक आहे.

2. पाळकाचे काम कळपाची काळजी घेणे आहे

पाळकाचे मुख्य कार्य म्हणजे मंडळीची आध्यात्मिक काळजी घेणे.

1 पेत्र 5:2 – “तुमच्याकडे असलेल्या देवाच्या कळपाची देखभाल करा.”

पाळक हा मेंढपाळासारखा मंडळीची काळजी घेतो.

3. पाळक देवाचे वचन शिकवणारा असावा

पाळकाचे एक महत्त्वाचे काम म्हणजे देवाचे वचन शिकवणे.

2 तीमथ्य 4:2 – “वचनाची घोषणा कर.”

पाळकाने सत्य आणि शुद्ध शिक्षण देणे आवश्यक आहे.

4. पाळक हा चांगल्या चारित्र्याचा असावा

बायबल पाळकासाठी उच्च नैतिक जीवनाची अट ठेवते.

1 तीमथ्य 3:2 – “अध्यक्ष हा निष्कलंक, एका स्त्रीचा पती, संयमी, शहाणा, आदरातिथ्य करणारा, शिकवण्यास समर्थ असावा.”

पाळकाचे जीवन मंडळीसाठी आदर्श असावे.

5. पाळक सेवाभावाने सेवा करणारा असावा

पाळकाने स्वार्थासाठी नाही तर सेवाभावाने सेवा करावी.

1 पेत्र 5:2-3 – “जबरदस्तीने नव्हे तर संतोषाने सेवा करा.”

6. पाळक मंडळीचा आदर्श असावा

पाळकाने फक्त शिकवू नये, तर स्वतःच्या जीवनाने उदाहरण असावे.

1 पेत्र 5:3 – “धनीपण करणारे असे नव्हे, तर कळपाला कित्ते व्हा.”

7. पाळकास देवासमोर हिशेब द्यायचा आहे

पाळक आपल्या सेवेसाठी देवाला हिशेब देणार आहे.

इब्री 13:17 – “ते तुमच्या आत्म्यांची राखण करतात आणि त्यांना हिशेब द्यावा लागणार आहे.”

8. पाळकाचा उद्देश मंडळीची वाढ करणे आहे

पाळकाची सेवा विश्वासणाऱ्यांची उभारणी करण्यासाठी आहे.

इफिस 4:12

2. वडील / पाळक पद पुरुषासाठी असल्याचे सांगणारे मुद्दे

बायबलमध्ये पुरुषाला कुटुंब आणि मंडळीतील नेतृत्वाची जबाबदारी दिली आहे.

1 तीमथ्य 3:4-5 – आपल्या घरची व्यवस्था चांगली ठेवणारा, आपल्या मुलाबाळांना भीडमर्यादेचे वळण लावून त्यांना स्वाधीन ठेवणारा असा असावा; कारण ज्याला आपल्या घरची व्यवस्था चांगली ठेवता येत नाही, तो देवाच्या मंडळीचा सांभाळ कसा करील?

1 करिंथकर 11:3 – स्त्रीचे मस्तक पुरुष आहे.

1. देवाने निर्मितीमध्ये एक क्रम ठेवला आहे

1 तीमथ्य 2:13 – “आदाम प्रथम निर्माण झाला आणि मग हव्वा.”

यावरून बायबलचे शिक्षक नेतृत्वाची जबाबदारी पुरुषाला दिली आहे असे समजतात.

2. पापात प्रथम हव्वा फसली

1 तीमथ्य 2:14 – “आदाम फसला नाही; स्त्री फसली.”

पौल हा मुद्दा सांगून स्त्रीने पुरुषावर अधिकाराने शिकवू नये असे सांगतो.

3. स्त्रीला अधिकाराने शिकवण्यास मनाई आहे

1 तीमथ्य 2:12 – “मी स्त्रीला शिकवण्याची किंवा पुरुषावर अधिकार चालवण्याची परवानगी देत नाही.”

येथे दोन गोष्टी सांगितल्या आहेत:

1. पुरुषावर अधिकार चालवणे
2. अधिकाराने शिकवणे

या दृष्टिकोनानुसार ही पाळकीय नेतृत्वाशी संबंधित जबाबदारी आहे.

4. पाळक / वडील यासाठी बायबल अट ठेवते

1 तीमथ्य 3:2 – पाळक एका स्त्रीचा पती असावा.

तीत 1:6 – तो एका स्त्रीचा पती असावा.

या वचनांवरून पाळकीय नेतृत्व पुरुषाला दिले आहे असा अर्थ घेतला जातो.

5. येशूने प्रेषित म्हणून पुरुषांना निवडले

लूक 6:13 – येशूच्या सेवेत अनेक स्त्रिया होत्या, पण बारा प्रेषित हे सर्व पुरुष होते.

6. प्रारंभीच्या मंडळीत वडिलांचे पद पुरुषांकडे होते

प्रेषित 14:23 – प्रत्येक मंडळीत वडील नेमले गेले.

या दृष्टिकोनानुसार प्रारंभीच्या मंडळीतील वडिलांच्या नेतृत्वाचा नमुना पुरुषांचा होता.

7. बायबलनुसार कुटुंबाचे नेतृत्व पुरुषाकडे आहे

1 तीमथ्य 3:4-5

पाळकाचे वर्णन मेंढपाळ (shepherd) म्हणून केले आहे.

1 पेत्र 5:2 – बायबलचा एकूण नमुना (pattern) पुरुष नेतृत्व दाखवतो असा या भूमिकेचा निष्कर्ष आहे.

3. प्रारंभीच्या मंडळीतील पुढारीपणाची उदाहरणे

लूक 8:1-3 – स्त्रियांचा सेवेत सहभाग

लूक 8:1-3 मध्ये अनेक साधारण आणि प्रतिष्ठित स्त्रिया येशूच्या सेवेत आर्थिक व प्रत्यक्ष सेवेमध्ये सहभागी झाल्याचे पाहायला मिळते. परंतु यहूदाच्या जागी प्रेषित म्हणून मत्थियाची निवड झाली (प्रेषित 1:25). या दृष्टिकोनानुसार प्रेषित पद पुरुषांकडे असल्याचा नमुना येथे दिसतो.

प्रेषित 1:14 – स्त्रियांचा सहभाग

येरुशलेम मंडळीत माडीवरच्या खोलीत शिष्यांसह कित्येक स्त्रिया होत्या. स्त्रियांवर देखील पवित्र आत्मा उतरला होता आणि त्या सेवेत सक्रिय होत्या. तरीही प्रारंभीच्या मंडळीने सेवाकार्यासाठी पुढारी पाठवताना पुरुषांना पाठवल्याचे उल्लेख आढळतात.

प्रेषित 8:14 – पेत्र आणि योहान

फिलिप्पाने शोमरोनामध्ये सुवार्ता सांगितल्यानंतर येरुशलेम मंडळीने तेथे पेत्र आणि योहान यांना पाठवले. तसेच अंत्युखियाच्या मंडळीत बर्णबास पाठवला गेला (प्रेषितांची कृत्ये 11:22).

1 तीमथ्य 3:1-13 आणि तीत 1:5-9 – वडिलांच्या पात्रता

पौल वडील नेमण्यासाठी जे वर्णन करतो ते पुरुषवाचक स्वरूपात आहे असे या दृष्टिकोनातून पाहिले जाते.

पौलाला मंडळीच्या व्यवस्थेबद्दल जे प्रगटीकरण दिले होते त्यात पुढारीपणाच्या भूमिकेत पुरुष पाहायला मिळतात. तो स्त्रीला पाळक किंवा वडील म्हणून नेमण्याची सूचना देत नाही. नव्या करारात स्त्रीला पाळक किंवा वडील म्हणून नेमल्याचे स्पष्ट उदाहरणही आढळत नाही.

4. पवित्रशास्त्रानुसार स्त्रिया पाळकीय सेवा करू शकतात का?

चर्चमध्ये देवाने पुरुष आणि स्त्रियांना वेगवेगळ्या भूमिका नेमून दिल्या आहेत, असे या बायबल अभ्यासाचे मत आहे. मानवाची निर्मिती ज्या प्रकारे झाली आणि पाप जगात ज्या प्रकारे आले, त्याचा संदर्भ 1 तीमथ्य 2:13-14 मध्ये दिला आहे.

प्रेषित पौलाद्वारे स्त्रियांना पुरुषांवर शिकविण्याची आणि आध्यात्मिक अधिकार ठेवण्याची भूमिका मर्यादित केली आहे, असे या उताऱ्याचे स्पष्टीकरण या दृष्टिकोनातून केले जाते. त्यामुळे स्त्रिया पुरुषांवर पाळक म्हणून सेवा करू शकत नाहीत, कारण पाळकीय पदामध्ये उपदेश करणे, सार्वजनिकरित्या शिकविणे आणि आध्यात्मिक अधिकार वापरणे यांचा समावेश होतो.

1 तीमथ्य 2:11-14 ची रचना स्त्रिया पास्टर का होऊ शकत नाहीत याचे कारण स्पष्टपणे दाखवते, असे या भूमिकेचे मत आहे. वचन 13 “कारण” या शब्दाने सुरू होते, जे 11-12 वचनांतील पौलाच्या विधानाचे कारण सांगते.

स्त्रियांना पुरुषांवर पाळक म्हणून सेवा करण्यास मनाई आहे याचा अर्थ स्त्रिया कमी महत्त्वाच्या आहेत असा अजिबात नाही. उलट, देवाने स्त्रियांनाही विविध प्रकारच्या सेवेसाठी देणग्या आणि जबाबदाऱ्या दिल्या आहेत.

5. बायबलमध्ये स्त्रियांची सेवा

अनेक स्त्रिया पाहुणचार, करुणा, शिकविणे, सुवार्ताप्रसार आणि मदत/सेवा या देणग्यांमध्ये उत्कृष्टपणे कार्य करतात. स्थानिक चर्चची मोठी सेवकाई स्त्रियांच्या सहभागावर अवलंबून असते.

चर्चमध्ये स्त्रियांना सार्वजनिक प्रार्थना करण्यास किंवा भविष्यवाणी करण्यास मनाई नाही (1 करिंथ 11:5); या दृष्टिकोनानुसार त्यांना पुरुषांवर आध्यात्मिक शिकविण्याचा अधिकार देण्यात आलेला नाही.

बायबलमध्ये स्त्रियांना पवित्र आत्म्याच्या देणग्या वापरण्यावर बंदी घातलेली नाही (1 करिंथ 12). पुरुषांप्रमाणेच स्त्रियाही इतरांची सेवा करण्यासाठी, आत्म्याचे फळ प्रकट करण्यासाठी (गलती 5:22-23) आणि हरवलेल्या लोकांपर्यंत सुवार्ता जाहीर करण्यासाठी बोलावल्या गेल्या आहेत (प्रेषितांची कृत्ये 1:8; 1 पेत्र 3:15).

6. महिला पाळक समर्थक वापरत असलेली 5 बायबल वचने – आणि त्यांचे स्पष्टीकरण

महिला पाळक योग्य आहे हे स्पष्ट करण्यासाठी महिला पाळक समर्थक काही बायबल वचने दाखवतात. पण त्या वचनांचा संदर्भ (context) समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. या वचनांच्या आधारे नेतृत्वाच्या भूमिकेत असलेल्या स्त्रियांचा आधार घेतला जातो.

हे खरे आहे की या स्त्रियांना देवाने त्याच्या विशेष सेवेसाठी वापरले. तथापि, या अभ्यासाच्या दृष्टिकोनानुसार जुन्या करारातील स्त्रियांचे नेतृत्व आणि नव्या करारातील मंडळीतील पाळकीय पद यांची थेट समानता करता येत नाही.

गलती 3:28 – पुरुष आणि स्त्री ख्रिस्तामध्ये एक

गलती 3:28 – “यहूदी व हेल्लेणी, गुलाम व स्वतंत्र, पुरुष व स्त्री, हा भेदच नाही; कारण तुम्ही सर्व जण ख्रिस्त येशूच्या ठायी एकच आहात.”

समर्थक म्हणतात: पुरुष आणि स्त्री समान आहेत, म्हणून स्त्री पाळक होऊ शकते.

या लेखातील स्पष्टीकरण: हे वचन तारण आणि ख्रिस्तामधील समान स्थानाबद्दल आहे; नेतृत्वाच्या विशिष्ट भूमिकांबद्दल नाही.

उदाहरण: गुलाम आणि स्वामी दोघेही ख्रिस्तामध्ये एक आहेत. पण त्यांची भूमिका वेगळी असू शकते.

शास्ते 4:4 – दबोरा

दबोरा इस्राएलची न्यायाधीश होती.

समर्थक म्हणतात: दबोरा नेता होती, म्हणून स्त्री पाळक होऊ शकते.

या लेखातील स्पष्टीकरण: दबोराकडे जुन्या करारातील नागरी व राष्ट्रीय नेतृत्व होते. परंतु पाळक पद हे नव्या करारातील मंडळीच्या नेतृत्वाशी संबंधित आहे.

प्रेषित 2:17 – स्त्रिया भविष्यवाणी करतील

प्रेषित 2:17 – “तुमच्या कन्या भविष्यवाणी करतील.”

समर्थक म्हणतात: स्त्रिया भविष्यवाणी करू शकतात, म्हणजे पाळकही होऊ शकतात.

या लेखातील स्पष्टीकरण: भविष्यवाणी आणि पाळक पद या दोन वेगवेगळ्या सेवा आहेत.

उदाहरण: अनेक लोक भविष्यवाणी करतात; पण सर्वजण पाळक नसतात.

प्रेषित 18:26 – प्रिस्किल्ला आणि अक्विल्ला

प्रिस्किल्ला आणि अक्विल्ला यांनी अपुल्लोसला देवाचा मार्ग अधिक अचूकपणे समजावून सांगितला.

समर्थक म्हणतात: स्त्रीने पुरुषाला शिकवले.

या लेखातील स्पष्टीकरण: या प्रसंगात प्रिस्किल्ला आणि अक्विल्ला यांनी अपुल्लोसला मार्गदर्शन केले; परंतु या वचनात प्रिस्किल्ला एखाद्या मंडळीची पाळक म्हणून नियुक्त झाल्याचा उल्लेख नाही.

प्रिस्किल्ला आणि तिच्या पतीने अपुल्लोसला आपल्या घरात “देवाचा मार्ग अधिक अचूकपणे समजावून सांगितला”. परंतु बायबल कुठेही असे सांगत नाही की प्रिस्किल्ला एखाद्या चर्चची पाळक होती किंवा संतांच्या मंडळीचे आध्यात्मिक नेतृत्व करणारी होती.

रोम 16:1 – फिबी

रोम 16:1 मध्ये फिबीला मंडळीची सेविका म्हटले आहे आणि पौल तिची आदराने शिफारस करतो.

समर्थक म्हणतात: ती सेविका होती, म्हणून स्त्री पाळक होऊ शकते.

या लेखातील स्पष्टीकरण: फिबी सेविका (servant) होती, परंतु तिला पाळक किंवा वडील असे संबोधलेले नाही.

पवित्रशास्त्रात फिबी चर्चमध्ये पाळक होती किंवा पुरुषांना अधिकृत पाळकीय शिकवण देत होती असे स्पष्टपणे सांगितलेले नाही (1 तीमथ्य 3:1-13; तीत 1:6-9).

निष्कर्ष

महिला पाळकीय सेवा करू शकतात का हा प्रश्न समजून घेण्यासाठी आपण बायबलचे संपूर्ण शिक्षण पाहिले. या अभ्यासातून असे दिसून येते की पाळक पद ही एक मोठी जबाबदारी असून बायबल त्यासाठी विशिष्ट निकष आणि रचना देते. या अभ्यासाच्या निष्कर्षानुसार मंडळीतील आध्यात्मिक नेतृत्वाची पाळकीय जबाबदारी पुरुषांना दिलेली दिसते.

तथापि, याचा अर्थ स्त्रिया कमी आहेत किंवा त्यांना सेवेत स्थान नाही असा अजिबात नाही. उलट, बायबल स्पष्टपणे दाखवते की देव स्त्रियांना विविध प्रकारच्या सेवेसाठी मोठ्या प्रमाणावर वापरतो. स्त्रिया प्रार्थना, सुवार्ताप्रसार, योग्य संदर्भातील शिक्षण, मदतकार्य आणि इतर अनेक सेवांमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावतात.

देवाने पुरुष आणि स्त्रिया दोघांनाही वेगवेगळ्या पण पूरक भूमिका दिल्या आहेत. त्यामुळे आपण परंपरा किंवा भावना यावर नव्हे, तर बायबलच्या सत्यावर उभे राहिले पाहिजे.

या विषयावर तुमचे मत काय आहे? बायबलमधील वचने काळजीपूर्वक वाचा, अभ्यास करा आणि विचार करा.

ही पोस्ट आवडली असल्यास इतरांसोबत शेअर करा आणि तुमचे विचार कमेंटमध्ये नक्की सांगा.

तसेच , ख्रिस्ती पत्नी कशी असावी आणि तिच्या जबाबदाऱ्या काय आहेत? बायबलमधील मार्गदर्शन जाणून घेण्यासाठी हा लेख वाचा.